Anmahal (ambassadeur) isṛayili deg Marikan, Michael Oren, yessuffeɣ-d yiwen n umagrad (article) deg weɣmis n Wall Street Journal deg wass n 9 Meɣres 2012, d win umi isemma « Israel and the Plight of Mideast Christians » (Isṛayil ed lḥif aydeg llan Yimasiḥiyen n Wegmuḍ Alemmas). Deg umagrad-a, Oren yenna-d Isṛayil d tugdut ay iqebblen wiyaḍ yerna d titbirt n talwit, maca ayen yellan deg wenrar yemgerrad aṭas ɣef waya. Nekk d yiwet seg Yimasiḥiyen-nni n Falesṭin ay yeddren daxel Isṛayil, d yiwet seg Yimasiḥiyen-nni ayɣef ay d-yura Oren. Ula d yiwen wass deg tudert-inu ur ḥulfaɣ i « leqder » sɣur Uwanak (ddula) uday akken ay d-yenna Oren. Imasiḥiyen ay yeddren deg Isṛayil ttwaḥeqren ed ttwaɛezlen swaswa kan am yinselmen ay yeddren deg tmurt-a, yerna, ma maci d taḥeqranit, ɣef cceḥ kan ay aɣ-qeblen ad nili deg tmurt-a. Nekkni s Yimasiḥiyen nettwaḥṛem swaswa kan akken ay ttwaḥeṛmen Yinselmen deg Isṛayil, ur aɣ-d-yettṣaḥ uxeddim mi ara t-nessuter, ur aɣ-d-yettṣaḥ ad ndawi deg yesbiṭaren, ur aɣ-d-yettṣaḥ ureḍḍal n yedrimen seg tbanka, am wakken ay aɣ-ttxezziren s yir axezzir mi ara naley ɣer lkaṛ.
Isṛayil d tamurt ay yettwabnan ɣef llsas n temsirit (racisme) yerna sbedden-tt-id i Wudayen kan. S waya, amur ameqran seg Wudayen n Isṛayil ur d-cligen seg ddin-nneɣ ma yella ur nelli d Udayen. Deg wassaɣen-inu (relations) akked uwanak (ddula) n Isṛayil, ala lqella n leqder ed tḥeqranit ay d-mmugreɣ.
Oren yenna-d deg umagrad-nnes : « nnger n Yimasiḥiyen deg Wegmuḍ [ccerq] Alemmas d lbaṭel ameqran ara d-yeqqimen deg umezruy », maca awal am wa yessewham mi ara nwali ɣer umezruy n wamek ay d-tettwassebded Isṛayil. Bɣiɣ ad as-d-smektiɣ i netta ed wiyaḍ : assebded n n Isṛayil d netta ay d tasebba ay yessawḍen ɣer tuẓẓɛa n yigiman (luluf) n Yimasiḥiyen ifalesṭiniyen seg yexxamen-nsen deg 1948. Kra seg-sen ttwaḥettmen ad rewlen ɣer tmura tijiratin, ma d wiyaḍ, qqlen d izruzaɣ (réfugiés) deg tmurt-nsen. Ihi, ula d assizdeg n Falesṭin seg yimezdaɣen-nnes ineṣliyen d lbaṭel ameqran ara d-yeqqimen deg umezruy. Amdan ay yeddren deg wexxam n zzjaj – neɣ axxam ay d-yuker i Yifalesṭiniyen – yessefk ad ixemmem snat tikkal uqbel ma yeṛjem s weẓru.
Argaz n yelli-s n ɛemmi, Maher, laṣel-nnes seg Iqrith, d yiwet n taddart ay ibeɛden kra kan n yikilumitren ɣef taddart-inu deg tama n Jalil. Tawacult-nnes ed wakk imezdaɣen n Iqrith ttwaẓẓɛen seg taddart-nsen deg 1948, yerna iɣallen isṛayiliyen hudden taddart-a armi d llsas deg yiḍ n tmeɣra n Tlalit (Newwal) n 1950. D wa ay d « asefk (cadeau) n Tlalit » ay fkan Yisṛayiliyen i yimezdaɣen n taddart-a ass-nni. Ahuddu n taddart-a deg wass-nni swaswa d ayen ara aɣ-yejjen ad nesseqsi iman-nneɣ d acu ay d anamek (lmeɛna) n waya. Maher ilul-d acḥal n yiseggasen sdeffir ma terwel twacult-nnes ɣer Rama, d taddart ur yebɛiden aṭas ɣef wemkan-nni aydeg tella Iqrith. Ass-a, Maher la yettnaɣ mgal lbaṭel akken ad d-yaf amkan aydeg ara yebnu axxam i netta, tameṭṭut-nnes ed warraw-nnes. Isṛayiliyen sneqsen mliḥ akal aydeg zemren ad bnun yimezdaɣen n temdinin ed tuddar tifalesṭiniyin, dɣa d aya ur yejjin Ifalesṭiniyen ad nnernin deg litteɛ. Mi ara asen-tekkseḍ azref i yimezdaɣen n tuddar ed temdinin akken ad bnun, aya yettusemma d taḥeqranit tameqrant deg wayen yerzan tanezduɣt.
Isṛayil tergel-asen abrid i yemdanen am Maher akken ad qqlen ɣer wakal-nsen, acku awanak (ddula) n Isṛayil yugi ad yemciweṛ deg wayen yerzan azref n yezruzaɣ (réfugiés) akken ad qqlen ɣer wakal-nsen. Ma yella Oren rḥan-t Yimasiḥiyen ifalesṭiniyen, ayɣer ur yettakf ttesriḥ i Yimasiḥiyen ay yettwaẓẓɛen akken ad qqlen ɣer tuddar-nsen timasiḥiyin am Iqrith, Bir’im, Tarshisha, Suhmata, Ḥayfa, Yaffa ed waṭas n temdinin ed tuddar tifalesṭiniyin niḍen ayseg d-nettwaẓẓeɛ deg 1948 ? Maca zemreɣ ad awen-ḍemneɣ ma nessuter seg-s aya ad yagi. Aṭas seg yezruzaɣ-a ifalesṭiniyen ddren, ass-a, deg yegriren (camps) deg tmura ay d-yezzin i Falesṭin, yerna Isṛayil ed Oren feṛḥen s waya.
Oren yenna-d daɣen : « Ɣas ma yella Isṛayil tettwaḥettem ad tḥudd iman-nnes seg yiremmaɣen [irebraben], maca, deg leɛyudat n Yimasiḥiyen, tleddey tilisa-nnes n Ɣezza ed Ugemmaḍ Utrim [Cisjordanie] akken ad tejj Imasiḥiyen ad ddun ɣer teklizin n Lquds”. Iremmaɣen-a (irebraben) ay d-yebden Oren nitni d Imasiḥiyen-nni ifalestiniyen ay yeddren deg wakal ay teḍḍef Isṛayil. Akal-a, Isṛayil teḍḍef-it s lbaṭel, war ma tquder imtawayen (leɛqudat) igraɣlanen n yizerfan n wemdan. Akal-a, Isṛayil teḍḍef-it yerna ur tebɣi ad d-tekkes seg-s iserdasen-nnes wala imehrasen-nnes (colons) ay yuwyen akal war lqanun. Ihi, ulayɣer ma nseffeq ɣef Isṛayil ma yella tefka azref i yimezdaɣen n tmurt akken ad rzun ɣef tmurt-nsen.
Deg wayen yerzan Lquds, Oren yenna-d : « Deg Lquds, amḍan [nombre] n Waɛṛaben yennerna s 3 tikkal sdeffir ma tesdukkel Isṛayil tamdint-a deg 1967”. D acu kan, Oren ur d-yebdir tikli n tummɣa ay la tettemmeɣ Isṛayil ɣef Lduqs: simal la rennun Yisṛayiliyen la bennun tihras [colonies]; bnan aɣrab ay yebḍan tamdint-nni, d aɣrab ay yebḍan tiwaculin gar-asent, am wakken ay yebḍa izenqan ed yimukan n lxedma ɣef yimawlan n yimukan-nni, dɣa d aya ay yefkan axeṣṣar i tdamsa n Yifalesṭiniyen deg temdint-a. Deg Lquds, Isṛayil mazal-itt la tettekkes akal i Yifalesṭiniyen yerna la tent-tetteẓẓeɛ seg yexxamen-nsen. Nnig waya, kra n Ufalesṭini n Lquds ara yeqqimen tallit taɣezfant deg lbeṛṛani, Isṛayil ad as-tekkes taɣlent-nnes (nationalité). Lemmer kra n Umarikani ad yeddu ɣer lbeṛṛani, ad yeqqim din sin n yiseggasen, sakkin, mi d-yeqqel ɣer tmurt-nnes, ad yaf kksen-as taɣlent-nnes ed lekwaɣeḍ-nnes, ad yekker lḥess d ameqran akken ad as-ten-id-rren.
Maca imḍebbren isṛayiliyen ur d-cligen ma yella Ifalesṭiniyen-nni ay ḥeqren d Imasiḥiyen neɣ d Inselmen. Deg tama-a aydeg yegget lexṣaṣ, ggten daɣen wuguren gar ddyanat, d acu kan, timura tutrimin (tiɣerbiyin) ttekkant mliḥ deg ccwal-a ay d-yellan deg Wegmuḍ (ccerq) Alemmas, imi ay ɛawnent aṭas n yimesbaṭliyen deg tama-a.
Oren yerra iman-nnes d amdan ay iqebblen yerna yettqadar wiyaḍ, am wakken ay yettru imeṭṭawen n wuccen ɣef yiɣiden deg umagrad-nnes ɣef Yimasiḥiyen, maca ur s waya ay yezmer ad aɣ-ikellex. Ma yella ɣaḍen-t Yimasiḥiyen s tidet, a win yufan, ad yemmuqqel ɣer tḥeqranit ay ten-teḥqer Isṛayil.
Akken ay d-yenna Sidna Ɛisa : « Ayɣer ay tettwaliḍ taxeclawt yellan deg tiṭ n gma-k yerna ur tettwaliḍ tigejdit yellan deg tiṭ-nnek?” (Matta, 7:3).